» Bài 168 – Đừng bỏ sót chẩn đoán chấn thương do bạo hành ở trẻ em bị chấn thương xương Bài 168 – Đừng bỏ sót chẩn đoán chấn thương do bạo hành ở trẻ em bị chấn thương xương – Y học online

Lỗi cấp cứu nhi

Bài 168 – Đừng bỏ sót chẩn đoán chấn thương do bạo hành ở trẻ em bị chấn thương xương



Michael Clemmens MD

What to Do – Interpret the Data

Biết các kiểu hay đặc tính phổ biến của gãy xương liên quan đến đả thương. Lạm dụng trẻ em là nguyên nhân phổ biến gây gãy xương ở trẻ nhỏ, đặc biệt ở trẻ dưới 2 tuổi. Trẻ em không phải là người có thể tự đi bộ nên hiếm khi bị gãy xương dài do tai nạn. Khi gãy xương như vậy xảy ra ở nhóm tuổi này, thường có một bệnh sử rõ ràng về ngã hoặc các thương tích hợp lý khác. Bất kỳ vết nứt nào ở trẻ không có khả năng đi lại (trẻ ngồi xe lăn) thì cần nâng cao chỉ số nghi ngờ về lạm dụng trẻ em.

Một số yếu tố trong bệnh sử lâm sàng nên cảnh báo bác sĩ lâm sàng về khả năng chấn thương do bạo hành. Các thương tích không giải thích được hoặc không được nhìn thấy dẫn đến gãy xương, đặc biệt ở trẻ nhỏ, là  phải nghi ngờ về sự lạm dụng. Khi báo cáo cơ chế chấn thương không phù hợp với giai đoạn phát triển của đứa trẻ hoặc với các thương tích được ghi nhận khi thăm khám hoặc chụp X-quang thì khả năng bị đả thương xảy ra cao hơn đáng kể. Cũng cần quan tâm đến bệnh sử thay đổi hay có tính đáng nghi ngờ, cho thấy đứa trẻ bị thương bởi anh chị em ruột hoặc người chăm sóc, hoặc bệnh sử mâu thuẫn thu được từ người chăm sóc riêng.

Nhiều gãy xương là đơn độc do bạo hành. Tuy nhiên, một số trẻ sẽ có tiền sử bị thương nhiều lần, phải vào các trung tâm y tế khác nhau để điều trị. Nhiều vết nứt gãy, đặc biệt là những vết ở những giai đoạn lành khác nhau, hoặc các vết nứt liên quan đến các thương tích khác, chẳng hạn như bỏng hoặc bầm tím, cần nghi ngờ lạm dụng trẻ em.

Tổn thương hành xương điển hình xảy ra như là một kết quả của chấn thương do cắt và biểu hiện một loạt các vi gãy xương ở hành xương. Một tổn thương hành xương điển hình, còn được gọi là gãy góc hay gãy bucket handle dựa trên hình ảnh chụp X quang của nó, là đặc trưng do đả thương gây ra. Hơn nữa, trong trường hợp không có tiền sử chấn thương, gãy xương sườn ở trẻ nhỏ rất đáng nghi ngờ là do đả thương. Những vết nứt này thường được duy trì dọc theo mặt sau và mặt bên của xương sườn, và là kết quả của các lực nén ép gây ra trong khi giữ chặt xung quanh lồng ngực. Cuối cùng, gãy xương bả vai hoặc gãy xương ở các độ tuổi khác nhau có tương quan cao với đả thương.

Một số vết gãy khác có thể được nhìn thấy trong lạm dụng trẻ em nhưng không đặc hiệu như đề cập ở trên. Chúng bao gồm gãy xương sọ, đặc biệt nếu chúng phức tạp hoặc có liên quan đến bệnh sử đáng nghi và gãy mỏm gai hoặc cột sống. Sự tách rời của đầu xương và gãy đốt ngón tay hay ngón chân, gãy xương bàn tay và xương bàn chân cũng liên quan đến đả thương.

Vị trí phổ biến nhất của gãy xương do đả thương là ở giữa thân của một xương dài. Gãy xương cánh tay hoặc xương đùi ở trẻ không có khả năng đi lại gợi ý đả thương. Gãy xương cẳng tay và cẳng chân cũng thường gặp ở trẻ bị ngược đãi, nhưng ở trẻ có khả năng đi lại thì những thương tích này cũng có thể là do tai nạn. Gãy xương đòn và gãy xương sọ thường xảy ra do hậu quả của việc lạm dụng nhưng cũng có thể xảy ra ở những bối cảnh khác.

Trong trường hợp chẩn đoán chấn thương do bạo hành thì nên bắt đầu với XQ. XQ thẳng và nghiêng của bộ phận cơ thể bị ảnh hưởng phải được thu thập trong tất cả các trường hợp thương tích được báo cáo hoặc nghi ngờ. Một cuộc khảo sát xương hoàn chỉnh phải được chỉ định ở trẻ em dưới 2 tuổi khi nghi ngờ bị ngược đãi. Trong một số trường hợp, khảo sát xương có thể hữu ích ở trẻ lớn hơn. Cuộc khảo sát xương bao gồm một cái nhìn trước sau (XQ thẳng) của tất cả các xương, nhìn nghiêng cột sống và xương sọ, và nhìn nghiêng 2 bên của xương sườn. Nên áp dụng cách nhìn kiểu nón cụt (cone down view) khi nghi ngờ hoặc có những vùng tổn thương kèm theo. Khi cần thêm thông tin về các thương tích hiện tại hoặc liên quan, có thể scan xương, chụp cắt lớp vi tính, hoặc chụp cộng hưởng từ.

 Chẩn đoán lạm dụng trẻ em không phải lúc nào cũng rõ ràng. Bác sĩ hoặc nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khoẻ phải duy trì mức độ cảnh giác cao đối với khả năng bị đả thương. Bệnh sử và thăm khám kỹ, sử dụng hợp lý các XN hình ảnh có thể dẫn đến việc nhận ra chấn thương do bạo hành. Bác sĩ có trách nhiệm báo cáo không những các trường hợp lạm dụng đối với các cơ quan chức năng thích hợp, mà còn cả trường hợp nghi ngờ lạm dụng. Điều này cho phép điều tra kỹ lưỡng bởi một đội ngũ các chuyên gia và hỗ trợ bác sĩ trong việc chẩn đoán xác định.


Bạn cũng có thể truy cập website bằng tên miền https://capnhatykhoa.net

Bình luận của bạn