» Bài 166 – Nhớ kiểm tra creatinine phosphokinase (CPK) ở những BN “đau cơ” đáng kể Bài 166 – Nhớ kiểm tra creatinine phosphokinase (CPK) ở những BN “đau cơ” đáng kể – Y học online

Lỗi cấp cứu nhi

Bài 166 – Nhớ kiểm tra creatinine phosphokinase (CPK) ở những BN “đau cơ” đáng kể



Lindsey Albrecht MD

Nên làm gì?

Tiêu cơ vân thường bị chẩn đoán nhầm và không chẩn đoán ở trẻ em và thanh thiếu niên mắc bệnh virus, nhiệt độ quá cao hoặc những người vận động quá mức.

Than phiền về đau nhức cơ rất phổ biến ở trẻ em. Trong hầu hết các trường hợp, đau nhức là thoáng qua và lành tính; mặc dù đôi khi tiềm ẩn một vấn đề lớn hơn. Tiêu cơ vân là một nguyên nhân tiềm ẩn nghiêm trọng gây ra chứng đau cơ trong thời thơ ấu và được đặc trưng bởi sự phân hủy các mô cơ vân. Sự phân hủy cơ dẫn đến sự rò rỉ các thành phần tế bào cơ, bao gồm creatin kinase (CK) và myoglobin vào tuần hoàn. Myoglobin niệu có thể dẫn đến suy thận cấp, là hậu quả nghiêm trọng nhất của tiêu cơ vân.

Sự tiêu cơ vân ở trẻ em khác với người trưởng thành về nguyên nhân, biểu hiện lâm sàng và tiên lượng.

Ở trẻ em, sự tiêu cơ vân thường là do viêm cơ virus, chấn thương, bệnh mô liên kết, và quá liều thuốc. Trong thời thơ ấu, nhiễm virut là nguyên nhân hàng đầu, chiếm gần 40% tất cả các trường hợp tiêu cơ vân ở trẻ em. Chấn thương, dẫn đến sự chèn ép cơ hoặc tổn thương cơ, là nguyên nhân hàng đầu của tiêu cơ vân ở trẻ em trên 9 tuổi. Chấn thương chiếm khoảng 26% tất cả các ca trẻ em bị tiêu cơ vân. Tập thể dục quá mức được biết đến là thỉnh thoảng gây ra tiêu cơ vân ở trẻ em và người lớn và chiếm khoảng 4% trường hợp trẻ em. Trong một trường hợp báo cáo, 119 học sinh bị đau cơ và CK cao sau khi được hướng dẫn để thực hiện 120 lần hít đất trong 5 phút. Đặc biệt có thể xảy ra tiêu cơ vân khi luyện tập thể dục ở nhiệt độ và độ ẩm cao. Các rối loạn chuyển hóa như toan keton ĐTĐ, bệnh McArdle, thiếu aldolase A, có thể dẫn đến tiêu cơ vân ở trẻ em.

Biểu hiện lâm sàng điển hình gồm tam chứng đau cơ, yếu cơ và tiểu sẫm màu, nhưng xảy ra không thường xuyên ở BN nhi.

Trong nghiên cứu nhi khoa lớn nhất cho đến nay, chỉ có 1 trong số 191 bệnh nhân có cả ba triệu chứng. Đau cơ đã được ghi nhận ở 45% bệnh nhân, yếu cơ 38% và nước tiểu đậm trong khoảng 4% trẻ ở nghiên cứu này. Các đặc điểm bổ sung phổ biến khác bao gồm sốt 40%, cơ nhạy cảm đau 39%, và triệu chứng nhiễm virus 39%

Xét nghiệm đánh giá tiêu cơ vân nên bao gồm CK huyết thanh, hóa sinh cơ bản và xét nghiệm nước tiểu. Chẩn đoán chính xác tiêu cơ vân thường được thực hiện khi CK huyết thanh > 5 lần bình thường mà không có bằng chứng có sự gia tăng đáng kể các phân số tim hay não (CK-MB hoặc CK-BB). Que thử nước tiểu có thể dương tính với hemoglobin nhưng kiểm tra bằng kính hiển vi không thấy hồng cầu. Điều này đại diện myoglobin niệu hơn là tiểu máu. Suy thận cấp (ARF) ít gặp ở bệnh nhân nhi khoa có kết quả que thử nước tiểu dưới < 2+.

ARF thường gặp hơn khi kết quả que thử cao hơn (> 2+), nhưng vẫn chỉ xảy ra ở 5% trẻ. CK huyết thanh tương quan với mức độ rối loạn chức năng thận, bởi vì các giá trị CK cao hơn có liên quan đến nồng độ creatinine trong máu cao hơn. Ngoài tỷ lệ ARF thấp hơn nhiều so với ở người lớn, trẻ cũng thường không tiến triển thành suy thận mãn tính.

Điều trị tiêu cơ vân ở trẻ nên bao gồm việc bắt đầu bù dịch sớm. Hầu hết các nhà lâm sàng có xu hướng điều trị với 1,5 đến 2 lần nhu cầu dịch duy trì. Cần thiết sử dụng bicarbonate để kiềm hóa nước tiểu, mặc dù hiệu quả ở người lớn, nhưng chưa được chứng minh là ngăn ngừa được ARF ở trẻ em. Các bất thường điện giải đáng kể, chẳng hạn như tăng kali máu, rất hiếm nhưng cần phải được điều trị một cách hợp lý và tích cực.

Việc chẩn đoán tiêu cơ vân ở trẻ em thường bị cản trở do thiếu các triệu chứng điển hình. Bệnh nhân bị đau cơ, yếu cơ, hoặc cơ nhạy cảm đau nên được đánh giá tiêu cơ vân, bởi vì di chứng nghiêm trọng như ARF có thể xảy ra nếu không bắt đầu bù dịch TM tích cực. Vì bệnh do virut và chấn thương là nguyên nhân hàng đầu gây ra sự tiêu cơ vân ở trẻ, nên khi có những điều này phải tăng nghi ngờ để chẩn đoán sớm.


Bạn cũng có thể truy cập website bằng tên miền https://capnhatykhoa.net