» 2. NGHI NGỜ VỠ PHÌNH HOẶC LÓC TÁCH ĐỘNG MẠCH CHỦ Ở BẤT KỲ BỆNH NHÂN NÀO CÓ ĐAU VÙNG THẮT LƯNG 2. NGHI NGỜ VỠ PHÌNH HOẶC LÓC TÁCH ĐỘNG MẠCH CHỦ Ở BẤT KỲ BỆNH NHÂN NÀO CÓ ĐAU VÙNG THẮT LƯNG – Y học online

Lỗi cần tránh trong ngoại khoa

2. NGHI NGỜ VỠ PHÌNH HOẶC LÓC TÁCH ĐỘNG MẠCH CHỦ Ở BẤT KỲ BỆNH NHÂN NÀO CÓ ĐAU VÙNG THẮT LƯNG



Bệnh nhân đến bệnh viện do đau vùng sườn hoặc thắt lưng thường khó chẩn đoán. Dù có nhiều chẩn đoán phân biệt, nhưng cần chú ý nhất là vỡ AAA. Tam chứng cổ điển vỡ AAA là đau, tụt huyết áp và khối đập vùng bụng. Tuy nhiên, vì hầu hết bệnh nhân không đủ tam chứng này, nên bạn cần phải nghi ngờ tối đa. Nếu nghi vỡ AAA, cần xử trí cực nhanh, chỉ cần kéo dài quá trình cấp cứu tại phòng cấp cứu có thể làm bệnh nhân mất đi tính mạng

AAA bị tổn thương thường có biểu hiện đau đột ngột dữ dội, liên tục vùng bụng, lưng hoặc sườn lan ra ngực, bẹn, bìu hoặc đùi. Phình động mạch chủ bụng có thể vỡ vào khoang phúc mạc hoặc khoang sau phúc mạc. gây rối loạn huyết động và có tỷ lệ tử vong cao. Vỡ vào khoang phúc mạc thường ảnh hưởng tới cấu trúc lân cận với biểu hiện sốc như mạch nhanh, tụt huyết áp, ngất  

DẤU HIỆU VÀ TRIỆU CHỨNG

Triệu chứng lâm sàng của vỡ AAA có thể nhầm với cơn đau quặn thận. Trong

Cơn đau quặn thận, cũng đau đột ngột thường bắt đầu vùng sườn lan ra lưng xuống bẹn và háng. Có thể buồn nôn và nôn. Trong một nghiên cứu, 18% bệnh nhân có triệu chứng vỡ AAA ban đầu được chẩn đoán là cơn đau quặn thận ở khoa cấp cứu. cần phân biệt giữa vỡ phình động mạch chủ và lóc tách động mạch chủ. Phình AAA ở đoạn dưới động mạch thận thường có kích thước và nguy cơ vỡ cao hơn. Bóc tách là bệnh lý khác, máu từ lòng động mạch chủ đi lách vào lớp áo trong của thành động mạch chủ và lan dọc theo thành động mạch chủ. Hay gặp nhất ở động mạch chủ ngực. quá trình lóc tách sẽ gây thiếu máu cục bộ khi tụ máu trong thành hoặc tắc các nhánh động mạch chủ. Lóc tách cũng có thể gây thủng động mạch chủ, vỡ van động mạch chủ hoặc suy van cấp. Không giống như vỡ AAA , đa số các trường hợp lóc tách AAA cấp đều xử trí bằng kiểm soát huyết áp và chẹn beta làm giảm áp lực lên động mạch chủ,  phẫu thuật khi có biến chứng thiếu máu cục bộ hoặc chảy máu. Lóc tách mạn làm suy yếu thành động mạch chủ, dẫn tới tiến triển phình động mạch chủ, có nguy cơ vỡ.

Lóc tách AAA thường có đau. Cơn đau đột ngột xuất hiện, đau chói, như xé rách. Cơn đau thường ở giữa ngực, trước hoặc sau, đau đằng trước thường ở đmc đoạn lên, đau sau lưng do đoạn xuống, không lan lên cổ, vai hoặc cánh tay. Đau bụng cũng có mặt ở 30% bệnh nhân. Việc đau lan ra sau lưng, bụng, háng hoặc chân cho thấy lóc tách đang lan rộng ra

PHẢI LÀM GÌ

Khi nghi ngờ có vấn đề ở động mạch chủ bụng cần tiếp cận nhanh. Xử trí phụ thuộc vào huyết động của bệnh nhân. Một bệnh nhân rối loạn huyết động có AAA hoặc khối đập ở bụng cần đưa ngay lên phòng mổ. Một bệnh nhân rối loạn huyết động mà vấn đề chưa rõ ràng là một vấn đề khó khăn. Mở bụng thăm dò có thể cứu sống bệnh nhân, vì vậy không nên chậm trễ. Nếu ngay lập tức có siêu âm tại giường, phát hiện có AAA nhưng không phân biệt được vỡ hay không vỡ. cần cho chụp CT bụng nhưng phải chắc chắn bệnh nhân ổn định để có thể cho đi chụp. Một bệnh nhân ổn định huyết động chưa rõ chẩn đoán có thể cho chụp CT, để phát hiện AAA kèm ảnh hưởng của nó tới các động mạch khác. Nếu bệnh nhân không ổn định, nên bỏ qua chụp CT. đa số bệnh nhân vỡ AAA chờ để chẩn đoán xác định trong thời gian dài hơn 5h đều tử vong

Tương tự như bệnh nhân bị chấn thương bụng, những bệnh nhân nghi lóc tách hoặc phình AAA nên chẩn đoán bằng phương tiện chẩn đôán hình ảnh sẵn có nhất tại cơ sở. Chụp CT, TEE hoặc chụp động mạch có ưu và nhược điểm của nó

cộng hưởng từ (MRI) hiếm khi dùng do thời gian hạn chế. Cần tiếp cận nhanh chóng. Lóc tách động mạch chủ nếu không xử trí có tỷ lệ tử vong tăng lên 1-3% mỗi giờ. Tỷ lệ tử vong tại viện trong 24h đầu là 25%

SUGGESTED READINGS

Borrero E, Queral LA. Symptomatic abdominal aortic aneurysm misdiagnosed as

nephroureterolithiasis. Ann Vase Surg I 988;2: 145-149.

Khan IA, Nair CK. Clinical, diagnostic, and management perspectives of aortic

dissection. Chest 2002;122:311-328.

Townsend CM, Beauchamp RD, Evers BM, eds. Sabiston Textbook of Surgery 16th Ed. Philadelphia: WB Saunders, 2001: 1357-1372.


Bạn cũng có thể truy cập website bằng tên miền https://capnhatykhoa.net