» 1. CẦN NHỚ TAM CHỨNG CỔ ĐIỂN CỦA VỠ PHÌNH ĐỘNG MẠCH CHỦ BỤNG GỒM TỤT HUYẾT ÁP, KHỐI ĐẬP Ở BỤNG VÀ ĐAU DỮ DỘI VÙNG BỤNG HOẶC LƯNG 1. CẦN NHỚ TAM CHỨNG CỔ ĐIỂN CỦA VỠ PHÌNH ĐỘNG MẠCH CHỦ BỤNG GỒM TỤT HUYẾT ÁP, KHỐI ĐẬP Ở BỤNG VÀ ĐAU DỮ DỘI VÙNG BỤNG HOẶC LƯNG – Y học online

Lỗi cần tránh trong ngoại khoa

1. CẦN NHỚ TAM CHỨNG CỔ ĐIỂN CỦA VỠ PHÌNH ĐỘNG MẠCH CHỦ BỤNG GỒM TỤT HUYẾT ÁP, KHỐI ĐẬP Ở BỤNG VÀ ĐAU DỮ DỘI VÙNG BỤNG HOẶC LƯNG



Việc chẩn đoán vỡ phình động mạch chủ bụng (AAA) là một trong những trường hợp phẫu thuật cấp cứu thực sự. nó nghiêm trọng đến mức 50-70% bệnh nhân vỡ phình động mạch chủ bụng tử vong ngay tại phòng cấp cứu. AAA vỡ gây tử vong 15.000 ca tại Hoa Kỳ mỗi năm. Tình trạng này nhiều đến nỗi mỗi sinh viên đều mong gặp ít nhất 1 lần trong đời những bệnh nhân này. Mặc dù có giảm đáng kể số ca tử vong do đột quỵ và đau tim trong 3 thập kỷ qua nhưng tỷ lệ mắc AAA (và dẫn tới vỡ AAA) đang gia tăng. Người ta ước tính rằng 10% nam giới trên 70 tuổi có AAA; tình trạng này hay gặp hơn với nhóm dân số già tại Hoa Kỳ

DẤU HIỆU VÀ TRIỆU CHỨNG

Chẩn đoán nhanh giúp bệnh nhân có tỷ lệ sống sót cao. Tam chứng cổ điển của vỡ AAA là tụt huyết áp, khối đập vùng bụng, đột ngột đau dữ dội vùng bụng hoặc lưng. Tuy nhiên, chỉ có 50% bệnh nhân bị vỡ AAA cóđủ tam chứng này. 1 nghiên cứu gần đây cho thấy khối đập vùng bụng có ở 83% bệnh nhân, đau bụng và / hoặc đau lưng với 72% bệnh nhân, và tụt huyết áp ở 48% bệnh nhân. Ngoài ra, dưới nửa số bệnh nhân bị vỡ AAA có tiền sử AAA. Các dấu hiệu và triệu chứng khác bị vỡ AAA có thể khác nhau. Có thể xuất hiện đau sườn hoặc quanh rốn (dấu hiệu Turner và Cullen); đau mạn sườn, bẹn, đau tinh hoàn, đau thần kinh đùi hoặc bẹn 1 bên. Các bệnh lý như thủng tạng rỗng, thiếu máu mạc treo và các nguyên nhân xuất huyết trong ổ bụng có thể bắt chước triệu chứng của vỡ AAA

Làm thế nào để chẩn đoán và xử trí được bởi 1 bác sĩ ngoại khoa? Có 2 cách để xử trí bệnh nhân. Đầu tiên, nếu bệnh nhân có tam chứng cổ điển gồm tụt huyết áp, cần đưa lên phòng mổ khẩn cấp mà không cần trì hoãn hay thăm dò thêm.

Các bước tiếp theo cần khẩn trương tối đa trên đường tới phòng mổ:

1) Đặt hai đường truyền ngoại vi lớn hoặc lập đường truyền tĩnh mạch trung tâm 

2) bù dịch bằng dịch tinh thể hoặc dịch keo nâng huyết áp tâm thu lên 100 mm Hg

3) truyền ngay 6 đơn vị máu nhóm O trong khi chờ định nhóm máu

4) gọi ngay bác sĩ phẫu thuật cọc 1

5) đặt sonde foley bàng quang

Khi các thành viên đã có mặt và bắt đầu tiến hành phẫu thuật. tiến hành các bước tiếp theo

6) truyền 6-10 đơn vị máu sau khi đã định nhóm máu

7) truyền 6 đơn vị tiểu cầu và huyết tương tươi đông lạnh

8) dùng máy truyền dịch tự động

9) tăng nhiệt độ phòng

10) dùng thiết bị làm ấm

Trường hợp thứ 2 ở bệnh nhân vỡ AAA là có khối đập ở bụng kèm theo đau đột ngột dữ dội vùng bụng hoặc lưng nhưng huyết động ổn định. CT hoặc siêu âm phát hiện vỡ AAA. CT nhạy hơn tới 90% chẩn đoán ra vỡ AAA. Biểu hiện thoát thuốc cản quang ra khỏi mạch máu, dịch khoang sau phúc mạc, tụ máu hoặc tổn thương vùng cơ psoas, tổn thương nghi ngờ gần vùng thận hoặc thành động mạch chủ không còn rõ ràng. Siêu âm có lợi thế là có sẵn ở đầu giường trong phòng cấp cứu nhưng cần người siêu âm có kinh nghiệm. Cần có bác sĩ ngoại khoa đánh giá theo dõi tiến triển trên lâm sàng. Nếu biến chứng này xảy ra, nên đưa ngay lên phòng mổ

Một lưu ý cuối cùng là, nếu bệnh nhân khi nghi ngờ cần báo ngay bác sĩ chính để chẩn đoán vỡ AAA thậm chí từ xa

SUGGESTED READINGS

Cameron JL, ed. Current Surgical Therapy. 7th Ed. Philadelphia: Mosby,

2002:813-817. Ernst CB, Stanley JC, eds. Current Therapy in Vascular Surgery. 3rd Ed. St. Louis: Mosby, 1995:224-226


Bạn cũng có thể truy cập website bằng tên miền https://capnhatykhoa.net

Bình luận của bạn