TẠI SAO SỎI THẬN GÂY ĐAU | Y học online, giới thiệu sách Group cập nhật kiến thức y khoa TẠI SAO SỎI THẬN GÂY ĐAU | Y học online, giới thiệu sách Group cập nhật kiến thức y khoa

Bs Phạm Ngọc Minh

TẠI SAO SỎI THẬN GÂY ĐAU



TẠI SAO SỎI THẬN GÂY ĐAU?


Đau dữ dội, không có cách giảm đau, đau nhiều, đau như dao đâm, thậm chí đau hơn đau đẻ

Đau, triệu chứng của sỏi thận,chiếm hơn 1 triệu lượt vào cấp cứu tại Hoa Kỳ mỗi năm

Trong vài thập kỷ qua, đã có những tiến bộ đáng kể trong việc tìm hiểu kĩ về sinh lý của cơn đau quặn niệu và các phương pháp tối ưu để điều trị nó. Tuy nhiên, mặc dù có những cải thiện trong giải thích cơ chế nhưng các bác sĩ lâm sàng vẫn chưa thể hiểu hoàn toàn về lý do tại sao nó lại xảy ra

ĐAU KHI SỎI DI CHUYỂN

Bệnh nhân có cơn đau quặn thận do sỏi niệu được nhắc tới cách đây 2 ngàn năm. Trên thực tế, ít có thay đổi về biểu hiện lâm sàng trong thời gian này. 400 năm trước CN, Hippocrates gọi nó là bệnh đầu tiên của thận.. ông là 1 trong những người quan sát đầu tiên để tìm hiểu mối liên quan giữa tắc nghẽn đường niệu và cơn đau, ông viết:

“cơn đau cấp tính xảy ra ở thận, vùng thắt lưng, sườn và tinh hoàn bên bị ảnh hưởng, bệnh nhân đi tiểu thường xuyên, sau đó dần dần thiểu niệu. khi tiểu, vụn sỏi trôi qua, khi cặn sỏi di chuyển dọc theo niêụ đạo, nó sẽ gây đau nặng khi tống ra, sau đó cơn đau lại xuất hiện trở lại”

Từ đó, chúng tôi đã đánh giá cơ chế sinh lý bệnh của mối liên quan này còn phải tìm hiểu sâu hơn

CƠN ĐAU XUẤT HIỆN NHƯ NÀO?

Biểu hiện đâu tiên là tắc nghẽn cấp tính, thường do sỏi. có thể các tinh thể hay vụn sỏi từ sỏi hoặc các cục máu đông nếu chảy máu nhanh

Nước tiểu từ thận không xuống được bàng quang gây ứ lại tại đoạn niệu quản trên, bể thận và hệ thống ống góp. Sự giãn do ứ nước này kích thích các sợi thần kinh nhận cảm đau – các sợi nhận cảm tổn thương – mạng neuron nằm ở vùng bể thận, bao thận, vỏ thận và niệu quản

Hình 1 – Ví dụ về tắc nghẽn của niệu quản đoạn 1/3 trên và giãn bể thận – hê thống góp ở thận

Những sợi này sau đó truyền tín hiệu hướng tâm về tủy sống T11 – L1. Khi sỏi di chuyển từ thận – niệu quản xuống bàng quang, cơn đau thường hướng xuống dưới. Nó thường đau vùng mạn sườn với sỏi đoạn trên và thấp như môi lớn/tinh hoàn với sỏi nằm ở gần đoạn đổ vào bàng quang  

Bệnh nhân có cơn đau quặn niệu có thể có các triệu chứng khác ngoài đau. Nhiều dây thần kinh tham gia vào quá trình tắc nghẽn có liên quan mật thiết tới các cơ quan lân cận như đường tiêu hóa. Điều này giải thích cho việc bệnh nhân xuất hiện buồn nôn và nôn trong giai đoạn cấp của cơn đau quặn thận

Trong trường hợp hiếm hoi bệnh nhân thậm chí có thể có các triệu chứng khác thay thế mà không hề đau đớn chút nào. Trong một số trường hợp, đặc biệt khi sỏi vị trí đổ vào bàng quang, triệu chứng đường tiểu dưới chiếm ưu thế, đái dắt, mót tiểu, khó chịu khi đi tiểu. na ná giống nhiễm trùng tiểu dẫn tới thường bị điều trị bằng kháng sinh cho tới khi có chẩn đoán chính xác  

CHUYỆN GÌ XẢY RA SAU ĐÓ?

Tăng áp lực trong bể thận do tắc nghẽn liên tục dẫn tới giải phóng prostaglandin E2. Chất trung gian hóa học của đáp ứng tổn thương này tạo ra một cơn đau quặn thận hoàn hảo.

Nó gây tăng nhu động ở niệu quản (tăng cường độ cơn co thắt niệu quản để đẩy nước tiểu xuống bàng quang) và cuối cùng thậm chí co thắt niệu quản. Nó cũng dẫn đến giãn động mạch hướng tâm- những mạch máu nhỏ kiểm soát dòng máu chảy vào mao mạch của thận.

giãn động mạch này làm tăng lượng máu tới thận, thúc đẩy lợi tiểu tạm thời cũng như tăng nhu động niệu quản, làm co thắt niệu quản quanh vị trí sỏi và làm nặng thêm tình trạng tắc nghẽn. co thắt dẫn tới sản sinh acid lactic, tương tự khi cơ bị vận động quá mức gây nên hiện tượng đau liên tục (imflamatory cascade) gây đau nặng hơn theo thời gian, dòng máu chảy vào thận bị suy giảm, mặc dù các động mạch hướng tâm cho máu về mao mạch thận vẫn giãn. Nó giảm vì động mạch ly tâm, nó co lại để tăng quá trình lọc máu qua cầu thận. việc gia tăng duy trì áp lực lọc làm giảm lượng máu tới thận

Hình 2 – Sơ đồ lưu lượng máu đến nephron. Máu đi vào qua tiểu động mạch hướng tâm, lọc ở mao mạch cầu thận hình thành nước tiểu. máu ra qua tiểu động mạch ly tâm, cả động mạch hướng tâm và ly tâm đều giãn và co thắt thông qua việc hình thành nước tiểu

Có thể nói, hệ thống phức tạp này như các ống nước sử dụng dùng để tưới cây. Các động mạch hướng tâm như vòi nước, các động mạch ly tâm như đầu tận để đóng hoặc chỉ để lại 1 vòi phun nước. mao mạch cầu thận là những dòng nước nhỏ xíu dọc theo ống để phun nước ra tưới cây Khi làm việc một cách thích hợp, vòi nước và các vị trí mở phun nước và nước (nước tiểu) được sản xuất với tốc độ chậm và liên tục (Hình 4 – bên trái). Khi có sỏi tắc nghẽn, vòi nước mở nhiều hơn và phun nước qua lỗ mạnh hơn ở áp lực cao (Hình 4 – phải). Thận tăng lọc bài tiết qua các nephron và tăng áp lực.



Hình 4 – vòi nước tưới tương ứng với dòng máu và lọc máu. Ở bên trái, có ít áp lực trong hệ thống và nước (nước tiểu) chảy ra từ từ dọc theo chiều dài của nó. Ở bên phải, dòng nước chảy ra nhiều hơn và nước (nước tiểu) phun ra dọc theo ống với áp suất quá cao.


Bạn cũng có thể truy cập website bằng tên miền https://capnhatykhoa.net